O tych wyborach

Wybory prezydenckie 2015 przyniosły historyczną zmianę — po raz pierwszy od wolnych wyborów z 1989 r. urzędujący prezydent nie uzyskał reelekcji. Bronisław Komorowski wchodził w kampanię jako zdecydowany faworyt sondażowy, lecz kandydat PiS Andrzej Duda prowadził aktywną kampanię objazdową, obiecując obniżenie wieku emerytalnego i podwyższenie kwoty wolnej od podatku. Niespodzianką I tury było 20,80% dla Pawła Kukiza — antysystemowego kandydata bez partyjnego zaplecza.

W I turze Duda wyprzedził Komorowskiego 34,76% do 33,77%. W II turze 24 maja 2015 r. zwyciężył stosunkiem 51,55% do 48,45% — przewaga wyniosła ok. 518 tys. głosów. Większość wyborców Kukiza z I tury przeszła na stronę Dudy. Wybory odsłoniły geograficzny podział kraju: Duda dominował na wschodzie i w Polsce centralnej, Komorowski na zachodzie i północy. Wygrana Dudy w maju 2015 zapowiedziała zmianę władzy — w październiku PiS zdobył samodzielną większość w Sejmie.

Porównanie z wyborami 2010

Wskaźnik 2010 2015 Zmiana
II tura — kandydat PiS 46,99% 51,55% +4,56 pp
II tura — kandydat PO 53,01% 48,45% −4,56 pp
Przewaga zwycięzcy ~1 015 tys. 518 tys.
I tura — 3. miejsce 13,68% 20,80% +7,12 pp
Frekwencja II tury 55,31% 55,34% +0,03 pp

Kandydaci — sylwetki

Andrzej Duda

PiS · II tura: 51,55%

Poseł i były minister w rządzie Kaczyńskiego. Zaskakujący zwycięzca — pokonał urzędującego prezydenta Komorowskiego. Objął urząd 6 sierpnia 2015 r., stając się symbolem nadchodzącego przełomu politycznego (październik 2015: PiS wygrał wybory parlamentarne).

Bronisław Komorowski

PO (urzędujący prezydent) · II tura: 48,45%

Marszałek Sejmu, który objął prezydenturę po katastrofie smoleńskiej (2010). Jako urzędujący prezydent był uważany za faworyta, lecz przegrał — stało się to pierwszym sygnałem zbliżającego się upadku dominacji PO.

Paweł Kukiz

Niezależny · I tura: 20,80%

Muzyk rockowy i działacz antysystemowy. Szokujące trzecie miejsce z 20,80% zszokowało establishment. Kukiz postulował JOW i zmiany konstytucyjne. Pół roku później jego ruch Kukiz’15 wszedł do Sejmu z 8,81%.

How many rounds does the presidential election have?

Up to two. If no candidate wins an outright majority (over 50% of valid votes) in Round 1, a Round 2 is held 14 days later between the top two candidates. The candidate with more votes in Round 2 wins.

What are the President's powers?

The President is Commander-in-Chief of the Armed Forces, ratifies international treaties, appoints judges, and nominates senior officials. The key power is the veto right — the Sejm overrides it by a 3/5 majority of the statutory number of MPs (276 of 460).

How long is the term and can it be repeated?

The presidential term is 5 years. The Constitution allows a maximum of two terms. A president elected to a second term cannot stand again at the following election.

Who can run for President?

A candidate must hold Polish citizenship, be at least 35 years old on election day, and collect at least 100,000 signatures from eligible voters. Candidacy does not require party membership.

Understanding this election