O tych wyborach

Wybory prezydenckie 2015 przyniosły historyczną zmianę — po raz pierwszy od wolnych wyborów z 1989 r. urzędujący prezydent nie uzyskał reelekcji. Bronisław Komorowski wchodził w kampanię jako zdecydowany faworyt sondażowy, lecz kandydat PiS Andrzej Duda prowadził aktywną kampanię objazdową, obiecując obniżenie wieku emerytalnego i podwyższenie kwoty wolnej od podatku. Niespodzianką I tury było 20,80% dla Pawła Kukiza — antysystemowego kandydata bez partyjnego zaplecza.

W I turze Duda wyprzedził Komorowskiego 34,76% do 33,77%. W II turze 24 maja 2015 r. zwyciężył stosunkiem 51,55% do 48,45% — przewaga wyniosła ok. 518 tys. głosów. Większość wyborców Kukiza z I tury przeszła na stronę Dudy. Wybory odsłoniły geograficzny podział kraju: Duda dominował na wschodzie i w Polsce centralnej, Komorowski na zachodzie i północy. Wygrana Dudy w maju 2015 zapowiedziała zmianę władzy — w październiku PiS zdobył samodzielną większość w Sejmie.

Porównanie z wyborami 2010

Wskaźnik 2010 2015 Zmiana
II tura — kandydat PiS 46,99% 51,55% +4,56 pp
II tura — kandydat PO 53,01% 48,45% −4,56 pp
Przewaga zwycięzcy ~1 015 tys. 518 tys.
I tura — 3. miejsce 13,68% 20,80% +7,12 pp
Frekwencja II tury 55,31% 55,34% +0,03 pp

Kandydaci — sylwetki

Andrzej Duda

PiS · II tura: 51,55%

Poseł i były minister w rządzie Kaczyńskiego. Zaskakujący zwycięzca — pokonał urzędującego prezydenta Komorowskiego. Objął urząd 6 sierpnia 2015 r., stając się symbolem nadchodzącego przełomu politycznego (październik 2015: PiS wygrał wybory parlamentarne).

Bronisław Komorowski

PO (urzędujący prezydent) · II tura: 48,45%

Marszałek Sejmu, który objął prezydenturę po katastrofie smoleńskiej (2010). Jako urzędujący prezydent był uważany za faworyta, lecz przegrał — stało się to pierwszym sygnałem zbliżającego się upadku dominacji PO.

Paweł Kukiz

Niezależny · I tura: 20,80%

Muzyk rockowy i działacz antysystemowy. Szokujące trzecie miejsce z 20,80% zszokowało establishment. Kukiz postulował JOW i zmiany konstytucyjne. Pół roku później jego ruch Kukiz’15 wszedł do Sejmu z 8,81%.

How many rounds does the presidential election have?

Up to two. If no candidate wins an outright majority (over 50% of valid votes) in Round 1, a Round 2 is held 14 days later between the top two candidates. The candidate with more votes in Round 2 wins.

What are the President's powers?

The President is Commander-in-Chief of the Armed Forces, ratifies international treaties, appoints judges, and nominates senior officials. The key power is the veto right — the Sejm overrides it by a 3/5 majority of the statutory number of MPs (276 of 460).

How long is the term and can it be repeated?

The presidential term is 5 years. The Constitution allows a maximum of two terms. A president elected to a second term cannot stand again at the following election.

Who can run for President?

A candidate must hold Polish citizenship, be at least 35 years old on election day, and collect at least 100,000 signatures from eligible voters. Candidacy does not require party membership.